Publicystyka, Opinie

Odyseja pancerniaków generała Maczka
07.06.2006, KM
EX LIBRIS Odyseja pancerniaków generała Maczka Ta książka wpisuje się w ciąg publikacji zachodnich autorów o dwudziestowiecznej historii Polski. Angielski historyk Evan McGilvray dołącza tym samym do Normana Daviesa ("Powstanie '44"), Matthew Parkera ("Monte Cassino"), Lynne Olson i Stanleya Clouda ("Sprawa honoru"), Richarda Watta ("Gorzka chwała"). Evan McGilvray „Marsz Czarnych Diabłów. Odyseja dywizji pancernej generała Maczka”. Przeł. Jarosław Kotarski. Rebis, Poznań 2006

Monografia McGilvraya obejmuje dzieje brygady, a następnie dywizji pancernej dowodzonej przez gen. Stanisława Maczka od 1 września 1939 roku do okupacji niemieckiego Wilhelmshaven w 1945 r. Ukazuje walki toczone przez Czarnych Diabłów w obronie zaatakowanego przez Niemców Podhala, Łańcuta i Rzeszowa, osłanianie przez nich odwrotu jednostek francuskich w pobliżu Dijon w 1940 r., formowanie się 1. Dywizji Pancernej w Szkocji, wreszcie - najważniejszy, chlubny szlak bojowy wiodący od Normandii, przez Belgię i Holandię, do Niemiec.

Data 8 maja nie dla wszystkich jednak oznaczała zwycięstwo. Autor "Marszu Czarnych Diabłów" przywołuje w tym miejscu zdanie Normana Daviesa zapamiętane przez niego z okresu studiów: "Postrzeganie wojny i jej zakończenia w kategoriach walki dobra ze złem bywa zazwyczaj fałszującym rzeczywistość uproszczeniem". I tak właśnie sprawy się miały z 1. Dywizją Pancerną i jej żołnierzami, z których bardzo wielu do Polski nie wróciło. Zwany przez podkomendnych Bacą, gen. Stanisław Maczek dożył na emigracji 102 lat. Zmarł w grudniu 1994 r., pochowano go tam, gdzie święcił swój największy triumf - w Bredzie.

Skąd wziął się tytuł książki? Otóż, Czarnymi Diabłami Niemcy nazwali żołnierzy gen. Maczka już we wrześniu 1939 roku, ze względu na noszone przez nich czarne, skórzane płaszcze. Nieoficjalnie o tej formacji i w polskim wojsku mówiono jako o Czarnej Brygadzie i to na jej cześć we wrześniu 1941 roku z rozkazu Naczelnego Wodza wszyscy żołnierze 10. Brygady Kawalerii Pancernej otrzymali prawo noszenia czarnego lewego naramiennika jako odznaki honorowej.

Krzysztof Masłoń
Aby odczytać cały artykuł prosimy wykupić dostęp bądź zalogować się.